Billie Walker Çev.: Ada Çavuşoğlu Ceren Nur Çakmak
Üzgün kız müziği (sad girl music), seksi kız yürüyüşü (hot girl walk), vahşi kız yazı (feral girl summer), kız yemeği (girl dinner) ve şimdi de kız matematiği (girl math): Neden her şeyi “kızlaştırıyoruz”? “Üzgün kız müziği”nden “vahşi kız edebiyatı”na veya “seksi kız yü rüyüşü”nden “fare kız yazı”na,[2] “kız” kelimesi, şu sıralar internetin her yerinde karşımıza çıkıyor. Bu noktada, “kız” akımları kartopu gibi büyüyerek tam bir “kız” çığı hâline geldi. Biz de gittikçe artan bir şekilde bu terimi, her ne kadar sıkıcı olursa olsun hayatımızın en ufak etkinliğini tanımlamak için kullanıyoruz. Yalnızca birkaç ay içinde, Nigella Lawson’ın [3] sadece ufak tefek lokmalar olarak tanım ladığı “kız yemeği”ni[4] mantıksızca yapılan aşırı harcamalara bahane olarak gösterilen “kız matematiği”ni, özünde saçma işler olan “tembel kız işleri”ni5 ve garip bir şekilde, sadece donmuş bir gazozlu bira tarifi olan “kız birası”nı[6] gördük. Ayrıca, birçok uydurulmuş “kız” modası ve güzelliğe dair mikro akımlar var. Belki bir “çilek kızı”sındır[7]? Ya da bir “vanilya kızı”[8]? Ya da bir “domates kızı”[9]? Ya da bir “hindistan cevizi kızı”[10]? Ya da bir “temiz kız”[11]? “Kız” içerikleriyle ilgilenen insanların çoğu kadınlar, kızlar değil. Bu durum bize şu soruyu sorduruyor: Neden birçoğumuz bu çocuklaştır mayı benimsiyoruz? Bu akımlar kadınların deneyimlerini önemsizleştiren eski moda cinsiyet rollerini güçlendiriyor mu? Belki bütün bu “kız” muhabbeti tamamen anlamsızdır ya da belki de gerçekten iyi bir şeydir ve “sürtük” veya “orospu”yu nasıl yeniden sahiplendiysek “kız” kelimesini de yeniden sahipleniyoruzdur. Geçen sene Nana Baah Refinery29’da12 “kız”13 teriminin yükselişi için “ataer kiden tamamen bağımsız bir şekilde bebeksileştirmektir” yazdı. Hatta, cinsiyetten bağımsız herkes bir kızdır diyecek kadar ileri gitti. Ama bu akımların birçoğu tehlikeli ve özcü fikirleri pekiştirirken “kız olmayı” gerçekten bu yolla benimseyebileceğimizden veya sahiplene bileceğimizden emin değilim. Örneğin ”kızların” tembelce (çok çaba harcamadan) hazırladığı öğünleri romantize eden “kız yemeği” akı mını ele alalım. Bu akımın temelindeki mesaj şu: Ev kadınlıklarındaki başarısızlıklarını şirin performatif bir dalga geçmeyle birleştirmedikleri sürece kadınların tembel olmaları kabul edilemez. “Kız yemeği”nin bir diyet kola ve elektronik sigaradan ibaret olduğu daha sorunlu video lardaysa akım, yeme bozukluğunun yalnızca bir kadın sorunu oldu ğunu ve kadınların zayıf olmakla meşgul olmaları gerektiğini ima edi yor gibi görünüyor. İnternetin bu akımı her şeye uydurmaktaki kararlılığı, elbette cinsiyete dayalı eski -ya da kalıplaşmış- önyargılara da geri dönüyor. Örneğin, “kız birası” kadınların birayı aslında sevmediği, biranın narin damak tadımız için “çok fazla” olduğunu varsayan ataerkil stereotipi çağrış tırır. “Kız matematiği” kadınların aptalca finansal kararlar aldığını ve mantıklı olmakta doğal olarak daha iyi olanın erkekler olduğunu ima eder. Ek olarak bu akımlar, kadınların ilgi alanlarının tarihsel reddedilişine karşı çıkmak için de hiçbir şey yapmıyor. Örneğin, Ottesa Moshfegh’in Dinlenme ve Rahatlama Yılım14, Elif Batuman’ın Budala15 ve Sally Rooney’nin eserleri gibi belirli kitapların popülerliği sebebiyle edebi bir akım olarak başlayan “üzgün kız romanı” akımına bakalım. Ash Sarkar’ın GQ için yazdığı bir yazısında16 değindiği üzere, 19. yüzyılda roman okumak anlamsız ve kadınsı bir boş zaman aktivitesi olarak görülüyordu. O hâlde, önemli temaları ele alan bu derinlikli ve iyi ki tapları “üzgün kız edebiyatı” olarak kategorize etmek gerçekten iyi bir şey mi? Böyle yapmak kadınların ilgi alanlarının ve sorunlarının önemsizleştirilmesini devam ettirmiş olmuyor mu? “Kız” akımı, kadınların ilgi alanlarını önemsizleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda kadınların acı çekmelerini de önemsizleştiriyor. Akıl sağlıkları için “seksi kız yürüyüşleri”ne çıkarken kullanıcıların ken dilerini çektikleri 883 milyondan fazla TikTok bulunuyor. Bu durum, sıkıcı öz bakım işlerini açıklayan postlarla -ki bu postlar da öncelikli olarak kadınlara yönelikti- 2010’larda Instagram’da popüler olan ve ruh sağlığını tamamen bireysel bir sorumluluk olarak kişilerin üzerine yükleyen anlayışın devamı niteliğinde. Bu, bu tür pratiklerin işe yara madığı anlamına gelmiyor fakat bu akım da iyilik hâlimizin toplumsal bir mesele olduğunu vurgulamak yerine, sorumluluğu tamamen bi zim üzerimize yüklüyor. Erişilebilir terapi ve ruh sağlığı hizmetlerine kendimizi seksi kız yürüyüşlerine çıkarmaktan daha çok ihtiyacımız var. Elbette, bu akımlara katılan her kullanıcının, kasten kendilerine benzer deneyimler yaşayan kızların altını oymayı amaçlamadıklarını hatırla makta fayda var. Ama yine de bu akımların alt metni açık: Genç kadın lar aslında “kız”dır ve kızlar ciddiye alınmamalıdır. O hâlde neden hâlâ kendimizden ve tercihlerimizden “kız” akımla rıyla bahsetmekte ısrarcıyız? Bu sadece “kızlığı” sahiplenme çabasın dan daha fazlası gibi hissettiriyor, neredeyse büyümeyi reddetmek gibi geliyor.17 Kendimizi “20 küsur yaşlarındaki ergen kızlar” olarak adlandırmayı tercih ediyoruz ki bu da sanki büyümenin durduğu bir gençlik yaşadığımızı ima ediyor. Bu durumun ise artık hepimizin de bildiği üzere, geç dönem kapitalizmle ilgisi olması muhtemel. Netice de ister ev kiralamak ister konut kredisi almak olsun, çok az bir kısmı mız yetişkin hayatının bir sonraki adımına geçebiliyor. “Kızlar” olarak kapana kısılmış hissetmemiz şaşırtıcı değil. Ama yine de kadınların ilgi alanları ve deneyimlerinin “kızlaştırılma sına” ve önemsizleştirilmesine karşı koymaya18 çalışmalıyız. Ursula K. Le Guin’in de dediği gibi “Neden erkekler büyüyebilirken kadınlar bebekçe konuşmaya devam etmeli? Neden erkekler düşünürken ka dınlar körü körüne hissetmeli?” Nihayetinde, kız çocukluğumuzu sa hiplenmek için çocuksuluğun arkasına saklanmak yerine karmaşık ve dağınık kimlikleri içinde barındıran kadınlar olmayı benimsememiz daha anlamlı olacaktır
1 Metnin İngilizce orijinali için bkz. Billie Walker, “Why ‘girl’ trends need to stop”, Dazed Digital, 18 Ağustos 2023, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir. Why ‘girl’ trends need to stop | Dazed
2 Kadınları formda olmak için sürekli yediklerine dikkat etmeye, spor yapmaya ve bakımlı olmaya teşvik eden çeşitli akımların aksine orijinal ismiyle rat girl summer akımı, kadınların sokaklarda istedikleri gibi gezdikleri, istediği yemekleri yedikleri ve genel olarak bakımlı veya sağlıklı olma baskısından uzak bir şekilde eğlendikleri hayat tarzına işaret eder. (ç.n.)
3 İlgili tweet’ler için bkz. 10 Temmuz 2023, 18 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
4 Günseli Yalçınkaya, “Girl dinners: the real reason we’ve forgotten how to feed ourselves”, 12 Temmuz 2023, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
5 Serena Smith, “The ‘lazy girl job’ trend romanticises the drudgery of work”, 5 Temmuz 2023, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
6 İlgili TikTok için bkz. 14 Ağustos 2023, 18 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
7 Bu akım, influencer Hailey Bieber’ın popülerleştirdiği, kadınların bol allık sürerek kırmızı yanaklarını öne çıkarttıkları bir güzellik ve makyaj akımıdır. (ç.n.)
8 Bu akım, 2022’de yaygınlaşan ve genel olarak beyaz, gri, bej gibi renklerin öne çıktığı, sade, rahat ve şık kıyafetlerin giyildiği, minimal ve parlak bir makyajın yapıldığı bir estetiği benimseyen kadınların katıldığı bir güzellik akımıdır. (ç.n.)
9 Bu akım, domates yoğunluklu yemeklerin yapıldığı Akdeniz kıyılarında yapılan tatillerden esinlenerek oluşturulan estetiğe odaklanan bir mikro akım. (ç.n.)
10 Bu akım, renkli mayolar, deniz kabuğundan takılar ve çiçek desenli giysilerin öne çıktığı, genelde sahilde vakit geçiren kadınların tarzına işaret eden bir akım. (ç.n.)
11 Bu akım; sade ve şık giyimi, makyajsız gibi görünen abartısız ve sade bir makyajı öne çıkaran bir akımdır. (ç.n.)
12 Nana Baah, ‘’We’re All ‘Girlies’ Online… It’s Not That Deep’’, 16 Haziran 2022, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
13 Buradaki kız kelimesi, orijinal metinde İngilizce’deki girl değil girlie ifadesini belirtmek için kullanılmıştır. (ç.n.)
14 Otessa Moshfegh, Dinlenme ve Rahatlama Yılım, Begüm Kovulmaz (çev.), İstanbul: İthaki Yayın Grubu, 2002.
15 Elif Batuman, Budala, Hande Dönmez (çev.), İstanbul: İletişim Yayınları, 2023
16 Ash Sarkar, “Conversations with friends: why men need to read more novels”, 17 Mayıs 2022, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
17 James Greig, “Everyone needs to grow up”, 10 Mart 2023, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.
18 James Greig, “Everyone needs to grow up”, 10 Mart 2023, 12 Eylül 2024 tarihinde erişilmiştir.