Lizzie Cernik
Çev.: İnci Uysal
Selenay Boz
Birini arzuluyorken ve anlık bir cinsel bağ bile imkansızmış gibi hissettiriyorken bir partnerden yoksun olmak nasıl bir his?
Alana2, 90'larda "incel"3 terimini ortaya attığında bunun sonuçlarının ne olacağını tahmin edemezdi. Yalnız ve "gönülsüz bekâr" olan erkek ve kadınları bir araya getirmek için zararsız bir internet sitesi olarak başlayan şey erkek şiddeti ve aşırı derecede kadın düşmanlığıyla ilişkilendirilen çevrimiçi bir yeraltı hareketine dönüştü.
2014'te Elliot Rodger,4 onu küçümseyerek reddeden ve "yalnızlığa, reddedilmeye ve karşılık bulamamış arzulara" mahkûm eden kızları suçlayarak Kaliforniya'da altı kişiyi öldüresiye bıçakladı ve vurdu. O zamandan beri, namluyu kendine çevirmeden önce Plymouth'ta beş kişiyi öldüren Jack Davinson5 gibi kendilerini insel kültürüyle tanımlayan birçok kişi tarafından sayısız saldırı gerçekleştirildi. İnsel grupları internetin karanlık köşelerinde toksik erkek hakları yuvası olmaya başladı ve bu yüzden Birleşik Krallık'ta nefret suçları takip listelerine alındı.
Ancak modern dünyada cinsel ilişki yaşamakta zorlananlar yalnızca insel erkekler değil. Bazı genç kadınlar gönülsüz bekârlar olarak karşılaştıkları zorlukları tartışmak için çevrimiçi "femcel"6 alanlarına yöneliyorlar.
Onlarınki şiddetsiz bir karşı çıkış. İnsellerin yaptığı gibi kendi mutsuzlukları için karşı cinsi suçlamaktan ziyade femseller "çirkinliklerini" yalnızlıklarının asıl sebebi olarak görme eğilimindeler. Kendileri için oluşturdukları platformlarda yaptıkları anonim paylaşımlarda norm dışı görünüşleri yüzünden görünmez olduklarını ve güzellik merkezli, kadın düşmanı kültürün kabul edilmelerine engel olduğunu öne sürüyorlar. Ortada özsaygıya yöneltilen bir öfke ve kavga var ancak topluluk içinde aşırı nefret ve kendilerini hak sahibi olarak görme hâli yok.
Aynı zamanda, kendini femsel olarak tanımlamayan ancak istemsizce bekâr hayatlar yaşayan çok sayıda kadın var. Onların da femsellerle ortak birçok kaygısı var.
39 yaşındaki Caitlin kendine femsel demiyor ancak neredeyse 8 yıldır hiç cinsel ilişkisi olmamış ve başka bir seks partneri bulacağını düşünmüyor. "Geleneksel anlamda çekici değilim ve bir erkek bana asla yaklaşmıyor." diyor. "Bana bakmıyorlar. Bu sorunların üzerine gitmek için terapi de aldım ama randevulaşmak çorak bir arazi gibi geliyor. Yaşlandıkça kötüleşiyor çünkü evlenip bir aile kurabileceğim o kısa aralığı da kaçırdım."
Caitlin insanlara bekâr olduğunu asla söylemiyor çünkü bu onu anormal ve eksikmiş gibi hissettiriyor. "Çok öfkeliyim ve hayatım böyle bir yere vardığı için incinmiş hissediyorum. Belki de hiçbir zaman bir partner bulamayacağım gerçeğiyle başa çıkmakta zorlanıyorum. Toplum bunu daha da zorlaştırıyor çünkü belli bir yaştan sonra insanlar evlenme, kendi izole birimlerini kurma eğilimindeler ve bekâr insanlar için hayat daha da yalnız hâle geliyor."
Caitlin etik olarak yalnızca seks amaçlı ilişkiye karşı olmasa da bu ona iyi hissettiren bir deneyim değil. Daha önce kalbinin kırılmasıyla sonuçlanan iki kısa süreli ilişkisi olmuş. İnsel toplulukları arasında -hatta daha geniş topluluklarda- kadınların istedikleri zaman seks yapma imkânı bulabilecekleri için ayrıcalıklı olduklarına dair popüler bir görüş var. Kadınların da doğrulayacağı üzere bu düşünce hem yanlış hem de Caitlin'in de dikkat çektiği gibi, her seks zevkli değil. "Genel olarak sizinle bir ilişki içinde olmayan erkekler bu deneyimi zevk verecek bir hâle getirmiyor." diyor. "Hemen ardından reddedilme riski yüksek ki bu da seksi daha da az zevkli yapıyor. Bir kadın olarak arzulanmak istersiniz, size bir parça etmiş gibi davranılmasını değil."
Caitlin erkeklerin de görünüşlerine dair özsaygı sorunlarıyla uğraştıklarının farkında ama kadınlar için bu baskının daha büyük olduğuna inanıyor. "Birinin dış görünüşü ya da boyu bana özellikle çekici gelmez. Birini tanımayı ve bir çekim geliştirmeyi tercih ederim. Ancak beni anında çekici bulmayan bir erkeğin asla bana çekim duymayı öğrenmeyeceğini düşünüyorum. Yakışıklı olmayan erkeklerle çıkan birçok kadın görüyorum ama tam tersini çok nadir. Erkeklerin bir partneri cezbetmek için görünüşlerinden daha fazla şeyi var."
Dış görünüşe dayalı ayrımcılık -femseller tarafından "görünüşçülük"7 olarak terimleştirilmiş- bazı kadınların seks partneri bulmakta zorlanması için tek sebep değil. Erkek şiddeti riski her zaman bir endişe kaynağı olmuştur ancak uygulama üzerinden randevulaşmanın yarı anonim doğası bu endişeyi birçok kadın için arttırdı.
49 yaşındaki Jane sekiz yıldır bekâr ve beş yıldır seks yapmamış. Bir seks hayatının olmasını çok istese de internette tanıştığı biriyle sıradan bir ilişki peşinde koşarak prensiplerinden taviz vermeye hazır değil. "Evime tanımadığım birini davet etmek istemiyorum çünkü riskin ne olacağını asla bilemezsin." Jane bir kez randevularından sonra bir erkek tarafından evine kadar takip edilmiş. "Arabasını hemen arkamda gördüm ve nerede yaşadığımı merak ediyordu. Bu beni inanılmaz rahatsız etti."
Güvenlik endişelerine ek olarak Jane, flört uygulamalarının onun aradığı türde bir bağ bulmayı zorlaştırdığını söylüyor. Bu durum erkekler için de geçerli ama o, çevrimiçi flörtün hızlı tüketilebilen ve yalnızca sekse odaklanan doğası sebebiyle erkeklerin çevrimiçi flörtte daha rahat olmaya yatkın olduklarına inanıyor. Bu tür uygulamalarda yalancılık yaygın; Jane internette yalan söyleyen bir erkeğe güvenmenin imkânsız olduğunu söylüyor. "Fotoğraflar 10 yıl öncesine ait ya da kişiyi doğru temsil etmiyor." diyor. "Fiziksel olarak kendine bakabilen, duygusal olarak ulaşılabilir, açık ve dürüst erkekler arıyorum. Bunu bir profile bakarak anlayamazsınız."
Flört uygulamalarını kullanmayı bıraktığından beri Jane bir yürüyüş grubuyla beraber aktif kalmaya devam ediyor ve geçtiğimiz birkaç yılda birçok başka aktivite denemiş. "Bir sürü harika kadınla tanıştım ancak derslerde ya da organizasyonlarda bir tane bile erkekle tanışmadım. Ortak bir ilgi alanın olan erkeklerle tanışmak zor bir şey."
Bu aynı zamanda Mary'nin de deneyimlediği bir şey. 53 yaşında ve beş yıldır seks yapmamış. "Birçoğumuz kendimizi duygusal olarak ifade etmediğimizi hissediyoruz. 'Cinsel' değil de 'his' kelimesini kullanmak çok önemli. Benim gibi kadınlar için bu sadece seksin fiziksel tarafıyla ilgili değil. Bu, fiziksel deneyimle olduğu kadar duyguların samimiyetiyle ilgili."
Jane gibi Mary'nin de sıradan kaçamaklara pek ilgisi yok ama fiziksel yakınlığı özlüyor. Hatta seks işçileriyle beraber olmayı da düşünmüş. Bu, arzuladığı yakın ilişkiden çok farklı olsa da bağlılık içermeyen cinsel ilişkinin tam olarak ne içerdiğini bilseydi onunla ilgili daha rahat hissederdi."Güvenli seks işçisi hizmetlerinin varlığından şüpheliyim ama bir bakıma tek gecelik ilişkiler için tercih edilebilir. En azından iki tarafın da tam olarak ne yapacaklarını bildikleri, şiddet, cinsel yolla bulaşan hastalık, duygusal incinme ya da kafa karışıklığı riski olmayan tehlikesiz ve güvenli bir alışveriş olurdu."
Mary, ayrıca, kaçamak arayan evli erkeklerin bolluğu ve bağ kurmada yaşadığı zorluklar nedeniyle flört uygulamalarını kullanmayı reddediyor. "#MeToo8 hareketi çok önemliydi ama aynı zamanda toplumda kutuplaşmaya da neden oldu." diyor. Bunun bazı erkekleri, kadınları güvende ve rahat hissettirerek onlara yaklaşmanın en iyi yollarını "yeniden öğrenmeye" iterken bazılarını bağ kurmaktan bile soğutabileceğine inanıyor. "Sanki artık kimse nasıl flört edileceğini bilmiyor ve flört uygulamalarının hızlı doğası kimsenin birbirini yakından tanımak için gerekli sabrı olmadığı anlamına geliyor." Dediğine göre karşısına çıkan erkeklerin neredeyse hepsi daima kendilerinden genç olan kişilerle ilgileniyor.
Birleşik Krallık Psikoterapi Konseyi'nde Seks ve İlişki Psikoterapisti olan Silva Neves'e göre kadınların -özellikle yaşlandıkça- fiziksel olarak çekici buldukları partnerler bulmakta zorlanmaları pek de alışılmadık bir durum değil. "Toplum kadınların güzelliğine daha çok önem veriyor" diyor. "Bizler bu kadın düşmanlığını her seviyede özümseyip içselleştiriyoruz ve hatta kadınların bile bir erkeğin vücudunu eleştirmektense başka bir kadının vücudunu eleştirme ihtimali daha fazla. Kadınların yaşlandıkça görünüşlerine çok daha fazla çaba harcadıklarını sıklıkla görebilirsiniz çünkü onlara, erkeklerin aksine bunun önemli olduğu öğretilmişti. Ancak birçok kadın, erkekler kendilerini saldıkları için onlardan etkilenmekte zorlandıklarından yakınıyorlar."
Hâlâ çoğu erkek güzelliği önceliyor ve bunun yanında Neves'in söylediğine göre kadınların eğitim, zenginlik veya iyi bir kariyer gibi diğer başarılarını tehdit olarak görebiliyorlar. Wall Street Journal'da yakın zamanda yayınlanan bir makalede9, ekonomist ve ABD'li özgürlükçü düşünce kuruluşu Independent Institute'un kıdemli üyesi Richard Vedder Amerika'daki üniversite öğrencilerinin yalnızca %40'ını erkeklerin oluşturduğundan bahsediyor. Kadınlar, akademik olarak erkek akranlarından daha yüksek başarı gösteriyor ve finansal özgürlük ile kariyer arayışında aile kurmayı erteliyor. Bu toplum için ileriye dönük pozitif bir adım olsa da bazı erkekleri boşluğa düşürüyor.
Beş yıldır bekâr olan 37 yaşındaki Elaine, başarılı kariyerinin flört ederken yaşadığı zorluklarda rol oynadığını düşünüyor. "Erkekler, her ne kadar bunları yapması için birine ödeme yapsam da temizlik ve yemek yapmamamdan hoşlanmıyor." diyor. "Eril avcı-toplayıcı klişesi bayağı yaygın ve bazen erkeklerin bir rolleri yokmuş gibi hissettiğini düşünüyorum." O da diğer kadınlar gibi kendisine entelektüel açıdan eşit birini arıyor ve kendisinin bakımını üstlenecek birisini bulmakla ilgilenmiyor. "Bir Barbie kutusuna uygun değilseniz ve tüm ev işlerini üstlenmiyorsanız bu erkekler için oldukça üzücü olabiliyor."
28 yaşındaki Yvonne, kendi yaşıtı erkeklerin aynı geleneksel değerlere sahip olduklarının farkında. Çevrimiçi ve çevrimdışı çok sayıda flört girişimine rağmen daha önce hiç romantik veya cinsel ilişkisi olmamış. "Diploma sahibi bir erkekle olmam şart değil fakat entelektüel açıdan meraklı ve benimle aynı değerleri paylaşan biriyle tanışmayı istiyorum." diyor. "Bana kalırsa erkekler eğitim ve kariyer başarısını tehdit olarak görüyor. Özellikle çevrimiçi flörtleşmede mesele sadece görünüşe indirgeniyor. Erkeklerin dikkat ettiği ilk şeyin görünüş olduğunu bildikleri için profesyonel fotoğraf çekimleri bile yaptıran insanlar tanıyorum. Siyah erkeklerin bile açık tenli kadınları öncelediğini düşünürsek siyah bir kadın olmak çok daha zorlayıcı olabiliyor."
Yalnız olsa da Yvonne, pozitif kalmak konusunda kararlı. Yvonne'un aktif bir sosyal hayatı var, çeşitli aktivitelerden hoşlanıyor ve Nicola Slawson'ın bekâr yaşamın eğlenceli yanlarını gösteren ve bekârlığın en zorlu taraflarında insanlara destek olan haftalık haber bülteni Single Supplement'a10 üye. Aynı zamanda bekâr hayatı hakkında açık yüreklilikle yazan Amerikalı yazar Shani Silver'ı11 da okuyor. "Bekâr kadınların kendi deneyimlerini paylaştıkları topluluklara katılan birçok kadın var" diyor ve ekliyor: "Bu yaklaşım açıkça; erkeklerin bulunduğu bazı toksik ve kadın düşmanı platformlardan çok daha sağlıklı."
Femseller ve ilişki bulmakta zorlanan kadınlar özellikle erkek inseller tarafından erkek düşmanlığıyla suçlanıyor. Yvonne, kadınların yaşadıkları kırgınlıkların içe kapanmayla sonuçlanma olasılığının yüksek olduğunu belirtiyor. "Kadınlar ve erkekler arasındaki en büyük fark, erkekler seks ve ilişkiyi hakları olarak görüp bunu elde edemediklerinde suçlusunun kadınlar olduğunu düşünürken kadınların olayı içselleştirerek suçu kendilerinde arama ihtimalleri daha yüksek oluyor" diyor Yvonne. Neves, hem kadın hem erkek düşmanlığı tartışmasız kabul edilemez olsa da ikisinin de bambaşka kökenleri olduğunu savunuyor. "Kadın düşmanlığı, kadınların erkeklerle aynı haklara sahip olmaksızın birer obje olarak görülmesi gerektiğini dikte eden bir ideoloji. Erkek düşmanlığı ise kanıtlara dayanan ve çoğunlukla kadın düşmanlığına karşı bir tür tepki. Bütün erkekleri aynı kefeye koymamalıyız fakat aynı zamanda olumsuz deneyimlere sahip kadınları eleştirmek de kolay değil."
Yvonne gibi Neves de kadınların, başkalarından ziyade kendilerini değersiz görme olasılıklarının daha yüksek olduğuna inanıyor. "Femcel" teriminden uzaklaşmak istemesinin nedenlerinden biri de bu: "Kadınlar kendilerini yetersiz olarak etiketlediklerinde bu, aşabilecekleri bir şey olmaktan ziyade kim olduklarının ve erkeklerin onları nasıl tanımladıklarının bir parçası hâline geliyor." Bazı kadınların zorbalık ve özgüven eksikliği sebebiyle yaşadıkları travmaları küçümsese de gelecekte kadınların bununla mücadele edebilecekleri daha sağlıklı yöntemler bulunabileceği konusunda umutlu.
Örneğin gerçekçi olmayan güzellik standartlarını devam ettirmesiyle bilinen Instagram'da, artan sayıda kadın bu normlara uymayı reddediyor. Doğuştan gelen rahatsızlığı yüzünden zorbalığa uğramış Lizzie Velasquez ve asit saldırısından sağ kurtulan Katie Piper12 gibi isimler güzellik klişelerine uymayan insanlar için çevrimiçi topluluklar oluştururken diğerleri de cilt hastalıkları ve farklı vücut tipleri ile alakalı pozitif farkındalık oluşturuyor. "İnanılmaz zor olabileceğinin farkındayım fakat kadınları bu tarz hesapları takip etmeye teşvik ediyorum." diyor Neves ve ekliyor: "Ameliyat olabilirsiniz ya da görünüşünüzü değiştirebilirsiniz ama en nihayetinde bu, insan olarak değerinizle alâkalı olmamalı."
Bu Caitlin'in keşfetmekte olduğu bir şey. "Cinsel ilişkinin alternatifi olan şeyler bulmaya çalışmak konusunda daha pozitif olmaya çalışıyorum" diyor. Enerjisini, özgüvenini geliştirmeye yöneltmenin yanı sıra yeni aktiviteler deniyor ve diğer kadınlarla iletişim kuruyor. "Elbette tüm erkek inseller aşırılıkçı çevrimiçi forumlara katılmıyor fakat katılanlar, kadınlara olan nefretlerinden besleniyor ve bizleri sahip olunacak ya da fethedilecek bir şey olarak görüyorlar." diyor ve şöyle ekliyor: "İstemsiz bekâr kadınlar öfke ve kırgınlıklarını daha gelişmiş şekillerde ele alıyor gibi görünüyor: Kendilerini işleriyle, yaşama ve bekâr hayatın övüldüğü sağlıklı topluluklarla meşgul ediyorlar. Umarım bu, benim durumumda kendimi daha özgüvenli hissetmem konusunda bana ilham olabilir."